We are in 2021 now and things really have changed drastically but have it all changed according to what we used to imagine as kids? Do you remember thinking that there would be flying cars and you would have to start worrying about “air traffic” than your local day-to-day traffic on the road? Road traffic has indeed reduced these days but it is not because people are flying their way to destinations; it is because we’re all stuck at home, working from home, going to school but still from home. With all the things happening in the country and around the world, have you not once thought or even joked around with your family or friends saying “We might actually be on the verge of the End of the World”? And thinking of the End of the World, do you hear an echo from the past? Remember 2012? The supposed year of Doomsday, the End of the World!

For all those oblivious to the speculations; 2012 was the year that marked the end of one of the cycles of the ancient Mayan Calendar but, for those who had a more scientific perspective, 2012 was the year that newly discovered planet Nibiru was supposedly headed towards Earth entailing a catastrophic collision (NASA, 2012). Regardless of the perspective, it all added up to the End of the World in 2012! So 2012 was a year filled with too many end-of-the-world jokes, and also a fair amount of genuine fear. But thankfully you are luckily alive to be reading this article! So 2012 ended up being a typical year for everyone, OR did it? Just have a look at Figure 1.

Figure 1: Population growth of 91��ý (annual %) 1960–2018

The above graph depicts the annual population growth of 91��ý as a percentage, across the past 6 decades. This decreasing pattern is common for all countries with the decrease in fertility rate (total births per woman); for in an industrialized society, having a higher number of children is considered more of an economic burden and as once stated by the UN — “Development is the best contraceptive”. But presumably, you must have noticed an atypical drop in the population growth, now take a look at the year which the drop corresponds to; 2012! Was 91��ý unknowingly on the brink of Doomsday? What sort of a story is the data trying to tell us? Let’s Explore!

So fear not dear reader, this actually has nothing to do with the End of the World. What 91��ý experienced in 2012 is more commonly referred to as a short-term population shock. Short-term population shock is an abrupt reduction in human population size; the many causes of it being short-term events such as pandemics, wars, famines, or other catastrophes (Wikipedia, 2021). So what caused the 2012 population shock in 91��ý? In the latter part of 2011, 91��ý was impacted by the floods described as the worst for the last five decades by the people who were affected by the flood. This affected 1.2 million people and 18 out of 25 districts across the island; flooding through paddy fields, land fisheries, and field crops (IFRS, 2012).

What about 2020?

91��ý has been battling the COVID-19 pandemic since 2020 and the country is yet to recover from it. So it got us curious, what sort of a population shock will be caused by COVID-19? We decided to quantify this through Excess Mortality; the number of deaths from all causes during a crisis above and beyond what we would have expected to see under ‘normal’ conditions. Excess mortality can be measured in many ways, one of them being P-score (Giattino, et al., 2021). P-score calculates excess mortality as the percentage difference between the number of deaths in 2020–2021 and the average number of deaths in the same period over the years 2015–2019. And hence, we used P-score in our analysis considering the time period of one year.

So now let’s get to the FUN part of the article! How did we actually predict the total number of deaths in 2020 and 2021? Well, we considered two components to the total number of deaths in 2020 and 2021; total deaths that would have occurred without COVID-19 and total deaths due to COVID-19 and voilà you get the total number of deaths for 2020 and 2021, assuming all other conditions remain the same (It’s not truly statistics until we have an assumption right?).

Let’s forecast 91��ý’s Annual Deaths without COVID-19!

Figure 2: Time series plot of Total Annual Deaths of 91��ý 1948–2018

The total annual deaths without COVID-19 was calculated by fitting an ARIMA (Auto Regressive Integrated Moving Average) model to the deaths of 91��ý from 1948–2018 (Figure 2). An ARIMA model dear reader is a statistical analysis model that enables us to use time series data to predict future trends based on past values.

Initially, the data was divided into two parts as training and testing set with an 80:20 ratio. The model was fit to the training set consisting of annual deaths from 1948 to 2003 and the corresponding model error was calculated through the testing set consisting of annual deaths from 2004 to 2018 . We were able to identify visually an increasing (upward) trend without cyclical variation and hence to overcome the non-stationary pattern of the data differencing was applied. In order to identify the model, Autocorrelation function (ACF) and Partial Autocorrelation function (PACF) plots with 5% level of significance limits for the auto correlations were generated and the results showed exponential decaying pattern on ACF and PACF got cut-off at lag 1 (Figure 3, Figure 4). Thus we can decide on the initial guess of the resulting ARIMA model as ARIMA(1,2,0).

Figure 3: Autocorrelation Function for Total Deaths

Figure 4: Partial Autocorrelation Function for Total Deaths

How did we choose the best model?

Considering ARIMA(1,2,0) as our initial model, we fit multiple ARIMA models and the resulting model fit measures and error rates are as shown in Table 1.

Table 1: Information Criterion (IC) measures and errors rated of fitted ARIMA models

Akaike Information Criterion (AIC) and Bayesian Information Criterion (BIC) are both mathematical methods used to evaluate how well a model fits the data it was generated from; accordingly a lower Criterion value indicates a better fit. The Mean Absolute Percentage Error (MAPE) is calculated by applying the model to the testing data set. The calculation of the MAPE is defined as follows;

According to Table 1; it can be seen that all the fitted ARIMA models have comparatively similar AIC and BIC values but there is a huge difference in the MAPE values. As it is stated above, it can be seen that both the information criterion values are calculated with regards to the same data that is fitted to the model, in our case the training data set but, the MAPE value is calculated with regards to an additional set of data points, in our case the testing data set. Therefore, giving more prominence to MAPE values; despite not having the lowest AIC and BIC, ARIMA(1,2,0) model was concluded as the best model for our purpose.

Additionally, the fitted ARIMA(1,2,0) model also satisfied the Ljung-Box test at 5% level of significance with a p-value of 0.182, thus validating the model assumption that the data is stationary.

What is the Excess Mortality that we predict?

We obtained the forecasted annual deaths without COVID-19 for each year through our model. The COVID-19 deaths for 2020 were easily obtained through the publications of the Epidemiology Unit (Epidemiology Unit, 2020) and for 2021, the deaths due to COVID-19 were obtained with the aid of the COVID-19 projected forecasts published by the Institute of Health Metrics and Evaluation (IHME, 2021).

Table 2: Calculation of P-Score

So dear reader, after a bit of modelling with the data we were able to obtain the values in Table 2 for the years 2020 and 2021. Accordingly, our model has forecasted a 9% and 17% excess mortality for 91��ý for the year 2020 and 2021 comparative to the last 5 years. In the span of just a year, COVID-19 has almost DOUBLED the excess mortality for 91��ý. The immediate cause of the increase of excess mortality in 2021 can be considered as underestimating the potential of the pandemic as a country.

In 2020 91��ý managed to get things under control and while the rest of the world was curious as to how 91��ý successfully curtailed the coronavirus pandemic (Deutsche Welle, 2020); we 91��ýns had no idea that the next wave will hit the country in the upcoming months and we would end up teaching the world how not to respond to COVID-19 (The Diplomat, 2021). So by now, it has become clear that having no plans regarding the possibility of a next wave has led to a needless amount of deaths in the country in 2021. In all of this, it is important to keep in mind that these projections and how the future will actually play out will depend on what we are doing today.

On a final note…

Curious as to what the impact of COVID-19 has been on the Population of 91��ý, our analysis was carried out using many assumptions and taking a more visual approach towards identifying the best ARIMA model. But, more accurate predictions may be obtained through applying much more elaborated time series models that can capture latent patterns within the data much more efficiently.

Authors: , ,

The post What sort of a population shock will be caused by COVID-19? appeared first on USJ - 91��ý.

වර්තමාන සමාජයේ වැඩි වශයෙන් ම කතිකාවට භාජන වී ඇති මාතෘකාවක්‌ වන්නේ රිල���෶϶�් සහ ඔවුන් ගෙන් සිදු වන වගා හානියයි. මෙයට ප්‍රධාන හේතුව වී ඇත්තේ මේ ප්‍රශ්නය ආර්ථිකයට සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකට බලපෑම් කිරීමට පටන්ගෙන ඇති තිබීම ය. එබැවින් රාජ්‍ය මට්‌ටමෙන් පවා මේ ප්‍රශ්නය විසඳීම සඳහා නොයෙකුත් ක්‍රියා මාර්ග ගැනීමට අවතීර්ණ වී ඇත.��පසුගිය දා ජනාධිපතිවරයාද විශේෂ ප්‍රකාශයක්‌ කරමින් කියා සිටියේ රිල���෶϶�් හා වඳුරන් ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයට සුවිශාල හානියක්‌ සිදු කරන බවයි. එනිසා ම ඔවුන් පාලනය සඳහා පියවර ගත යුතු බවත් ඔහු කියා සිටියේ ය. ඇතැම් පිරිස්‌ මේ ප්‍රකාශය විවේචනයට බඳුන් කළ ද සැබැවින් ම රිල���෶϶�්ගේ හා වඳුරන්ගේ තර්ජනයට මුහුණ දීම අප ඉදිරියේ ඇති අභියෝගයකි. මේ ලිපියෙන් විග්‍රහ කෙරෙන්නේ ඒ පිළිබඳව ය.

මේ සියලු කාරණා සැලකීමට භාජන කර ශ්‍රී ලංකාවේ වඳුරන් හා රිල���෶϶�් යනු කවුරුන් ද, ඔවුන් වගා හානි සිදු කිරීමට පෙලඹෙන්නේ ඇයි ද සහ එය වැළැක්‌වීමට ගත හැකි ක්‍රියා මාර්ග මොනවා ද යන්න පිළිබඳ ව දැනුවත් කිරීම වැදගත් සහ කාලීන යෑයි සිතමි. මෙහි දී මුලින් ම සඳහන් කළ යුත්තේ මේ සතුන් ගෙන් සිදු වන වගා හානිය අවම කිරීමට නම් ඔවුන්ගේ හැසිරීම (චර්යාව) රටා පිළිබඳ ව දැනුවත් වීම අත්‍යවශ්‍ය කරුණක්‌ බවයි. මෙතෙක්‌ කල් මේ ප්‍රශ්නය මැඩපැවැත්වීම සඳහා ගත් ක්‍රියා මාර්ගවලින් සැලකිය යුතු ප්‍රතිඵලයක්‌ අත් නො වුණේ මේ සත්ත්වයන්ගේ චර්යාව, ආහාර රටා සහ සමාජ සංවිධාන රටා සම්බන්ධයෙන් නිසි අවධානයක්‌ යොමු නො කොට කටයුතු කළ නිසා බව අවධාරණයෙන් කිව යුතු ය.

වඳුරන් සහ රිල���෶϶�් ක්ෂීරපායි (කිරි බී වැඩෙන) සත්ත්ව කොට්‌ඨාසයට අයත් වන අතර ඔවුන් පොදුවේ ප්‍රිමාටාවන් () ලෙස හැඳින්වේ. මෙහි දී අප දැනගත යුතු තවත් වැදගත් කරුණක්‌ වනුයේ මිනිසා වන අප ද ප්‍රිමාටා සත්ත්ව කණ්‌ඩායමට ඇතුළත් වන බව ය. මෙයට අමතර ව ලංකාවේ ජීවත් වන උණහපුළුවන් ද ප්‍රිමාටා ගෝත්‍රයට අයත් වේ. සමස්‌තයක්‌ ලෙස ගත් කල දැනට ලෝකයේ ප්‍රිමාටාවන් විශේෂ සහ උප විශේෂ 350 – 400 අතර සංඛ්‍යාවක්‌ ජීවත් වන අතර ඔවුන් ප්‍රධාන ලෙස පහත් ප්‍රිමාටාවන් (උණහපුළුවන් සහ ලෝරීස්‌ වර්ග), වඳුරන් (මෙයට වඳුරන් සහ රිල���෶϶�් යන දෙකොටස ම අයත් වේ), වානරයන් (චිම්පන්සීන්, ගෝරිල්ලා, ඔරං උටන් සහ ගිබන්) සහ මිනිසුන් ලෙස ප්‍රධාන කොටස්‌ 4ට වර්ගීකරණය කර ඇත. මේ වර්ගීකරණය සිදු කර ඇත්තේ මේ සත්ත්ව කොට්‌ඨාසයන් පෙන්වන පොදු ලක්ෂණ පදනම් කොටගෙන ය. මේ සත්ත්වයෝ මධ්‍ය හා දකුණු ඇමෙරිකා රටවල සිට අප්‍රිකානු රටවල් සහ ආසියාවේ බොහෝ රටවල මෙන් ම ජපානය දක්‌වා ම විශේෂයෙන් සමකයට ආසන්න ව ව්‍යාප්ත වී සිටිති.

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රිමාටාවන්

ඉහතින් සඳහන් කරන ලද ආකාරයට ලංකාවේ මිනිස්‌ නො වන ප්‍රිමාටා විශේෂ 5ක්‌ දැකගත හැකි වේ. එනම් රිලවා (Toque macaque – Macaca sinica, උප විශේෂ 3ක්‌ ඇත), කළු වඳුරා (Purple-faced leaf langur – Semnopithecus vetulus – උප විශේෂ 4කි), අළු/හැලි වඳුරා (Gray langur – Semnopithecus prium) සහ උණහපුළු විශේෂ 2ක්‌ වන, තෙත් කලාපික උණහපුළුවා (Loris tardigradus උප විශේෂ 2 කි) සහ වියළි කලාපික උණහපුළුවා (Loris nycticeboidus – උප විශේෂ 2කි) යනුවෙනි. මේ මිනිස්‌ නො වන ප්‍රිමාටාවන් සම්බන්ධයෙන් දැනගත යුතු වැදගත් ම කාරණා දෙකක්‌ වන්නේ මේ සත්ත්වයන් ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික සත්ත්වයන් වන අතර ලෝකයේ අන් කිසිදු රටක ස්‌වාභාවික ව දක්‌නට නො ලැබෙන බැවින් ඔවුන් අප රටෙන් වඳ වී ගිය හොත් ලෝකයෙන් ම තුරන් වන බව ය. අපගේ මේ කුඩා දිවයිනේ ප්‍රිමාටා උප විශේෂ 12ක්‌ පමණ දැකගත හැකි වීම අප රටේ ඉහළ ජෛව විවිධත්වය පෙන්නුම් කරන විශේෂ සාධකයක්‌ වීම අනෙක්‌ කරුණ ය. මොවුහු අප දිවයිනේ ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීමට ඉහළ දායකත්වයක්‌ සපයති. එලෙස ම ඔවුහු ජෛව සමබරතාව සහ ස්‌වාභාවික ජෛව පාලනය ඇති කිරීමට උපකාර වෙති. මේ උප විශේෂ 12 අතරෙන් බස්‌නාහිර පළාතේ දක්‌නට ලැබෙන කළු වඳුරු උප විශේෂය (Western purple – faced leaf langur) සහ හෝටන්තැන්න ආශ්‍රිත ව දැකගත හැකි උණහපුළු විශේෂය ලෝකයේ ඉතා ම ශීඝ්‍රයෙන් වඳ වී යන ප්‍රිමාටාවන් 20 දෙනාගේ ලැයිස්‌තුවට ඇතුළත් කර ඇත.

රිල���෶϶�්

ශ්‍රී ලංකාවේ වැඩි ම ව්‍යාප්තියක්‌ දරන ප්‍රිමාටා විශේෂය ලෙස රිල���෶϶�් සැලකිය හැකි ය. රිල���෶϶�් උප විශේෂ 3ක්‌ දිවයිනේ දේශගුණික කලාප ආශ්‍රිත ව ව්‍යාප්ත වී ඇත. එනම් වියළි කලාපීය රිල���෶϶�් (Macaca sinica sinica), තෙත් කලාපීය රිල���෶϶�් (Macaca sinica aurifrons) සහ කඳුකර කලාපීය රිල���෶϶�් (Macaca sinica opisthomelas) වේ. නුපුහුණු ඇසකට ශ්‍රී ලංකාවේ සියලු ම රිල���෶϶�් එක සමාන සේ දිස්‌ වුව ද, බාහිර ලක්ෂණ මත මේ උප විශේෂ 3 වෙන් කර හඳුනාගත හැකි වේ. මෙහි දී සිහි තබාගත යුත්තේ මේ අදාළ උප විශේෂ 3 එම අදාළ කලාපයන්හි පමණක්‌ දක්‌නට හැකි වීමයි. පෙර දැක්‌වූ ආකාරයට ඔවුන් එම අදාළ කලාපවලින් වඳ වී ගිය හොත් ලෝකයෙන් ම තුරන් වනු ඇත.

රිල���෶϶�්ගේ භෝජන රටාව සර්ව භක්ෂක වේ. එනම් ඕනෑ ම වර්ගයක ආහාරයක්‌ භුක්‌ති විඳීමට ඔවුනට හැකියාව පවතී. උදාහරණ ලෙස පලතුරු, එළවළු, ධාන්‍ය වර්ග, කෘමීන් සහ අනෙකුත් කුඩා සත්ත්වයන් දැක්‌විය හැකි ය. මේ සත්ත්වයන් මිනිස්‌ වාසයට ඉතා ආසන්න ව ජීවත් වීමට කැමැත්තක්‌ දක්‌වන්නේ ඔවුන්ගේ මේ පුළුල් භෝජන රටාව මත ය. එය ඔවුන් හට ඕනෑ ම පරිසර තත්ත්වයකට පහසුවෙන් හැඩ ගැසීමට අවස්‌ථාවක්‌ සපයා ඇත. මොවුන් රුක්‌වාසී ව මෙන් ම භෞමික ව ද දැකිය හැකි ය. එසේ ම ඔවුන්ගේ සමාජ සංවිධානය වී ඇති රටාව සැලකූ කල්හි එක රංචුවක වැඩිහිටි ගැහැනු සහ පිරිමි සත්තු විශාල සංඛ්‍යාවක්‌ ජීවත් වෙති. සමහර අවස්‌ථාවල දී එක්‌ රංචුවක සියයකට අධික සාමාජික සංඛ්‍යාවක්‌ දැකගත හැකි ය.

වඳුරන් වර්ග

දිවයිනේ වඳුරන් වර්ග දෙකක්‌ හඳුනාගත හැකි ය. මේ සත්ත්වයෝ රිල���෶϶�්ට සාපේක්ෂ ව විශාල දේහ දරති. මින් එක්‌ විශේෂයක්‌ කළු වඳුරන් වන අතර ව්‍යාප්ත වී ඇති පළාත අනුව නැවත උප විශේෂ 4කට බෙදා දක්‌වා ඇත. එනම්

දකුණු පළාත ආශ්‍රිත කළු වඳුරා – Southern purple-faced leaf langur
බස්‌නාහිර පළාත ආශ්‍රිත කළු වඳුරා – Western purple-faced leaf langur
කඳුකර පළාත ආශ්‍රිත කළු වඳුරා – Montane purple-faced leaf langur
උතුරු පළාත ආශ්‍රිත කළු වඳුරා – Northern purple-faced leaf langur

මේ වඳුරන් ප්‍රධාන ලෙස ම ශාක භක්ෂක වන අතර සාපේක්ෂ ව කුඩා කණ්‌ඩායම් ලෙස ජීවත් වෙති. මේ සත්ත්වයන් පූර්ණ රුක්‌වාසීන් වන බැවින් බිමට බසින්නේ ම නැති තරම් ය. තවත් වැදගත් කරුණක්‌ වන්නේ මොවුන් මිනිස්‌ සමාජයෙන් ඈත් ව ජීවත් වීමට ලැදියාවක්‌ දැක්‌වීමයි. එනමුත් නාගරික ප්‍රදේශයන්හි ඔවුන්ගේ වාසස්‌ථාන සීමා වීම නිසා මිනිස්‌ වාසස්‌ථාන අසල ජීවත් වෙති.

අනෙක්‌ වඳුරු විශේෂය වන්නේ අළු/හැලි වඳුරන් ය. මේ වඳුරන් ද ශාක භක්ෂක වන අතර කළු වඳුරන්ට සාපේක්ෂ ව විශාල සාමාජික සංඛ්‍යාවක්‌ සහිත රංචු ලෙස දැකිය හැකි ය. මේ වඳුරන් ද රිල���෶϶�් මෙන් මිනිස්‌ වාසයන් අසල ජීවත් වන අතර ගස්‌වල මෙන් ම බිම ද සැරිසරනු දක්‌නට ලැබේ.

ප්‍රිමාටාවන් මිනිස්‌ වාසයන් අසලට පැමිණීමට සහ වගා හානි කිරීමට පෙලඹෙන සාධක

ප්‍රිමාටාවන්ගේ ස්‌වාභාවික වාසභූමි වන්නේ වනාන්තර ය. එනමුත් වර්තමානයේ සිදු කෙරෙන නොයෙකුත් සංවර්ධන ව්‍යාපෘති මඟින් ඔවුන්ගේ ස්‌වාභාවික වාසස්‌ථාන අහිමි වීම සහ ආහාර සොයාගැනීමේ අපහසුතාවන් නිසා ඔවුහු මිනිස්‌ වාසයන් අසලට පැමිණෙති. උදාහරණ ලෙස වනාන්තර පෙදෙස්‌ හෙළි කර හොටෙල්, කර්මාන්තශාලා, මහා පරිමාණ කෘෂි හා වාරිමාර්ග ව්‍යාපෘති, මංමාවත් සහ අධිවේගී මාර්ග ඉදි කිරීම මඟින් මේ සත්ත්වයන්ගේ ගමන් මාර්ග අවහිර වීමෙන් ඔවුන් කුඩා ප්‍රදේශවලට සීමා වීමකට හෝ කොටු වීමකට ලක්‌ වෙයි. වාසස්‌ථාන සීමා වීම මඟින් සතුන් අතර වාසස්‌ථාන සහ ආහාර සොයාගැනීම සඳහා තරගයක්‌ ඇති වන බැවින් ඔවුහු එයින් මිදීම සඳහා අසල පිහිටි මිනිස්‌ වාසස්‌ථාන කරා පැමිණෙති. එලෙස ම වර්තමානයේ රබර් වගාවන් ඉවත් කොට ඒ වෙනුවට කටු පොල් (palm oil) වගාව ආරම්භ කර ඇත. රබර් වගාවන් ප්‍රිමාටාවන්ගේ ප්‍රියතම ස්‌ථානයන් වන අතර එසේ සිටීම මඟින් මිනිසාට ද හිරිහැරයක්‌ සිදු වන්නේ නැත. එහෙත් කටුපොල් වගාවන් තුළ කිසි ම සත්ත්වයකුට ජීවත් විය නොහැකි ය. එබැවින් අස්‌ථානගත වන ප්‍රිමාටාවන් වාසස්‌ථාන සොයා අසල පිහිටි ගම්මාන කරා ඇදෙමින් සිටින අතර සිය ආහාර අවශ්‍යතාවන් ගෙවතුවලින් හෝ වගාබිම්වලින් හෝ සපුරාගනිති. මෙය අලුතෙන් ඇති කරන ලද ගැටලුවක්‌ වේ.

එලෙස ම වර්තමානයේ කළමනාකරණයකින් තොර ව කසළ බැහැර කිරීම ද ප්‍රිමාටාවන්, විශේෂයෙන් රිල���෶϶�් මිනිස්‌ වාසස්‌ථානයන් අසලට පැමිණීමට ප්‍රධාන හේතුවක්‌ වී ඇත. අද වන විට බොහෝ නාගරික ප්‍රදේශ, සංචාරක ආකර්ෂණීය ස්‌ථාන, විහාරස්‌ථාන සහ කෝවිල් අසල ප්‍රමිතියකින් තොර ව කසළ බැහැර කර තිබීම සුලබ දසුනක්‌ වේ. මේ කසළ ස්‌ථාන අසලට රිල���෶϶�්, වඳුරන් මෙන් ම අනෙක්‌ සත්ත්වයන් පැමිණෙන්නේ ද පහසුවෙන් කෑමට යමක්‌ සොයාගත හැකි වන බැවිනි. පළමු ව කසළ ගොඩවල් අසලට ආහාර සොයා පැමිණීමට පුරුදු වන රිල���෶϶�් පසු ව ඒ ආසන්නයේ ඇති මිනිස්‌ වාසස්‌ථානවලට ක්‍රමයෙන් පැමිණීමට පුරුදු වීම වළක්‌වාලිය නොහැකි ය.

ප්‍රිමාටාවන් දැකිය හැකි තවත් සුලබ ස්‌ථාන වන්නේ විහාරස්‌ථාන සහ කෝවිල් අසල ය. දිවයිනේ ප්‍රමුඛ විහාරස්‌ථාන හා කෝවිල් වැඳ පුදා ගැනීමට, පූජා පැවැත්වීමට ජනයා දහස්‌ ගණනින් පැමිණෙන අතර පූජා සිදු කිරීමෙන් අනතුරු ව ඉවත ලන ආහාර මේ ස්‌ථාන අසල ගැවසෙන වඳුරන් සහ රිල���෶϶�් හට ලබා දෙති. මිනිසුන් විසින් දෙනු ලබන ආහාර ලබාගැනීම තමන් ම වනාන්තරයට ගොස්‌ කාලය මිඩංගු කර ආහාර සොයාගැනීමට වඩා බොහෝ පහසු ය. මේ පහසු ක්‍රමයන්ට පුරුදු වන ප්‍රිමාටාවෝ නිතර ම මිනිසුන් අතර ගැවසෙමින් ආහාර බලාපොරොත්තුවෙන් සිටිති. එසේ නො ලැබෙන අවස්‌ථාවල දී බලෙන් හෝ ආහාර උදුරාගන්නා අතර නැත හොත් අසල පිහිටි වෙළෙඳසල්වලින් ආහාර සොරකම් කරගැනීමට පෙලඹෙති. එය ප්‍රිමාටා – මිනිස්‌ ගැටලුවට මඟ පාදන්නකි. වඳුරන් සහ රිල���෶϶�් පමණක්‌ නො ව ඔවුන්ගේ සමීපතමයන් වන මිනිසා ද ආයාසයෙන් තොර ව තමන්ගේ අවශ්‍යතාවන් සපුරාගැනීමට කැමැත්තක්‌ දැක්‌වීම පොදු ධර්මතාවකි. නිතර ආහාර ලැබීම මඟින් හොඳ පෝෂණයක්‌ අත් කරගන්නා මේ සත්ත්වයෝ ප්‍රජනනය කර තමන්ගේ වර්ගයා ඉතා ශීඝ්‍රයෙන් බෝ කරගනිති. මෙලෙස ගහනය වැඩි වීම නිසා භූමියේ ඉඩකඩ සීමා වී ආහාර ලබාගැනීමට අපහසු වූ විට අසල පිහිටි ගම්මාන කරා ගමන් කිරීමට පුරුදු වෙති. මෙය ද මිනිසා සහ ප්‍රිමාටාවන් අතර ගැටුම් ඇති වීමට මූලික සාධකයක්‌ වේ.

ප්‍රිමාටාවන් ගෙන් සිදු වන වගා හානිය වැළැක්‌වීමට ගත හැකි ක්‍රියා මාර්ග

මෙහි දී සිහි තබාගැනීමට වැදගත් කරුණක්‌ වන්නේ මේ වගා හානිය වැළැක්‌වීමට ගන්නා ක්‍රියා මාර්ගයන් සැම ස්‌ථානයකට ම එක සේ යොදාගත නොහැකි වීමයි. එය භාවිත කරන ප්‍රදේශයේ ස්‌වභාවය, සිටින ප්‍රිමාටා විශේෂය, වගා කරන බෝගය යනාදි කරුණු රාශියක්‌ මත බලපාන බැවින් ඒ එක්‌ එක්‌ ප්‍රදේශයට උචිත ක්‍රම පමණක්‌ යොදාගත යුතු වේ.

රිල���෶϶�් යනු බුද්ධිමත් සතුන් කොට්‌ඨාසයක්‌ බැවින් ඔවුන් ගෙන් සිදු වන වගා හානි ක්‍රම නැති කිරීමට යම් ක්‍රියාමාර්ගයක්‌ ගත් විට එයින් බේරීමේ ක්‍රම ඉතා ම ඉක්‌මනින් එම සත්ත්වයෝ ඉගෙනගනිති. එබැවින් ඔවුන් පාලනය ඉතා ම අපහසු කටයුත්තක්‌ වී තිබේ.

මෙය අප රටට පමණක්‌ නො ව ලෝකයේ රිල���෶϶�් සහ වඳුරන් සිටින සැම රටකට ම පාහේ බලපා ඇති ගැටලුවකි. ඔවුන් සාර්ථක ව පාලනය කිරීමට නම් එක්‌ වර එක්‌ ක්‍රමයක්‌ පමණක්‌ නො ව ක්‍රම ගණනාවක්‌ එක විට යොදාගත යුතු ය. රිල���෶϶�් ගෙන් සිදු වන වගා හානිය අවම කරගැනීම සඳහා ගත හැකි ප්‍රධාන ක්‍රියා මාර්ග කිහිපයක්‌ පහත සඳහන් වේ.

1. රිල���෶϶�් ගම්මානවලින් ඈත්ව තබා ගැනීමට පියවර ගැනීම

– මෙහි දී නිවැරැදි කසළ කළමනාකරණය ඉතා ම වැදගත් වේ. කසළ බැහැර කිරීම ක්‍රමවත් ව සිදු නො කිරීම නිසාවෙන් ගම්මානවල කසළ ගොඩගැසීම නිසා නොයෙකුත් සත්ත්වයෝ ආහාර සොයා මේ ස්‌ථානයන්ට පැමිණීමට පුරුදු වෙති. එම ස්‌ථානවල ආහාර හිඟ වන කාලයට ඔවුහු ආහාර සොයා ගම්මානයට පැමිණීමට පුරුදු වෙති. එබැවින් නිතිපතා කසළ ඉවත් කිරීම සහ කසළ ඉවත ලන බඳුන් නිසි පරිදි වසා තැබීමෙන් ද සතුන් මේ ස්‌ථානයන්ට පැමිණීම වළක්‌වාගත හැකි ය.

– එලෙස ම වගා භූමි අවට ප්‍රදේශ එළි පෙහෙළි කොට විවෘත භූමි වශයෙන් පවතින අවස්‌ථාවල දී ද රිල���෶϶�්ගේ පැමිණීම අවම වේ.

– මේ සතුන් සංචරණය සඳහා බොහෝ විට එක ම මාර්ගයක්‌ භාවිත කරන බැවින් එම මාර්ග අවහිර කිරීම හෝ විශේෂයෙන් අතු කපා දැමීම ද සිදු කළ හැකි ය.

– වගාභූමි වටා වැටවල් බැඳීම ද ප්‍රධාන ක්‍රමයක්‌ වේ. මෙහි දී විදුලි වැටවල් ඵලදායී වුවත් මිල අධික බව සහ නඩත්තු කිරීමට අපහසු බැවින් ප්‍රායෝගික නො වේ. එහෙත් වගා භූමිය වටේ කටු සහිත පඳුරු වර්ග වැවීම සහ වගා මායිමේ මිරිස්‌ වැනි සැර බෝග වර්ග වැවීම සාර්ථක ව සිදු කළ හැකි ක්‍රියාවන් ය.

– අනෙක්‌ ප්‍රධාන කරුණ නම් රිල���෶϶�් හට ආහාර දීම නතර කිරීමයි. මේ සත්ත්වයන් හට ආහාර දීමට පුරුදු වුව හොත් ඔවුහු එය සැම දා බලාපොරොත්තු වෙති. මෙය ප්‍රිමාටා ස්‌වභාවය බැවින් ආහාර දීම මුල සිට ම නතර කළ යුතු ය. මේ මිනිසා දෙන ආහාර අනුභවයෙන් මේ සතුන් හට නොයෙකුත් රෝගාබාධ පවා ඇති වන්නේ එය ඔවුන්ගේ ස්‌වාභාවික ආහාරයට පටහැනි නිසා ය. වත්මන් මිනිසාට ද අත් වී ඇත්තේ මේ ඉරණම ය.

02. රිල���෶϶�් හට ගම්මාන සහ වගා බිම් ආරක්ෂීත ප්‍රදේශ නො වන බව ඒත්තු ගැන්වීම

– මේ සඳහා දැනටමත් ක්‍රියාත්මක වන ක්‍රම වන්නේ දඩයම් බල්ලන් යෙදීම, මුරකරුවන් යෙදවීම, ටක යනාදි උපකරණ භාවිතයෙන් විශාල ශබ්ද ඇති කිරීම, කැටපෝල යොදා ගල් ගැසීම, රතිඤ්ඤා දැමීම, උගුල් ඇටවීම, මැරුණ රිලවකු ගසක එල්ලීම, එක්‌ රිලවකු අල්වා පාට ගැලවීම සහ වායු රයිෆල් භාවිතයයි.

මෙහි දී විශේෂයෙන් කිව යුත්තේ මේ ක්‍රම කිසිවකින් දීර්ඝකාලීන විසඳුම් නො ලැබෙන බව ය. මක්‌ නිසා ද යත් රිල���෶϶�් ඉතා ඉක්‌මනින් මේ ක්‍රමයන්ට හුරු වන බැවිනි. එබැවින් වරකට ක්‍රම කිහිපයක්‌ අවස්‌ථානුකූල ව යෙදීමෙන් මේ තත්ත්වය තරමක්‌ දුරට පාලනය කළ හැකි වේ.

මානව විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය, මානවශාස්ත්‍ර හා සමාජීය විද්‍යා පිඨය��
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය��

මහාචාර්ය චාමලී නහල්ලගේ මහත්මිය විසින් සැපයු ලිපියක් ඇසුරින් සකස් කෙරිණි.

The post රිල���෶϶�් පාලනය අපහසු ඇයි? appeared first on USJ - 91��ý.

විශ්ව විද්‍යාල ආචාර්ය මණ්ඩලයක් ව්සින් ඉදීරිපත් කරන 2018 උසස් පෙළ ආදර්ශ ප්‍රශ්න පත්‍ර සාකච්චා කරන වීඩියෝ පාඩම් නොමිලේ නැරඹීමට සහ පාඩම් (pdf) බාගත කර ගැනිමට පි෶���շ��Ȩ��්න :��

2018 උසස් පෙළ භෞතික විද්‍යාව, රසායන විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව සහ සංයුක්ත ගණිතය ආදර්ශ ප්‍රශ්න පත්‍ර

2018 උසස් පෙළ ��ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය හිරාන් අමරසේකර මහතා
2018 උසස් පෙළ �� ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය කාලිංග බණ්ඩාර��මහතා
2018 උසස් පෙළ ��ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ කපිල සිල්වා��මහතා
2018 උසස් පෙළ �� ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ ආචාර්ය එන්. එම්. එස්. සිරිමුතු මහතා

විද්‍යා අංශයේ වීඩියෝ පාඩම් මාලාව නැරඹීම සහ බාගත කරගැනීම සඳහා පි෶���շ��Ȩ��්න :��

2018 උසස් පෙළ ආර්ථික විද්‍යාව, ගණකාධිකාරී, ව්‍යාපාර අධ්‍යයන ආදර්ශ ප්‍රශ්න පත්‍ර

2018 උසස් පෙළ����ආචාර්ය සුදත්. එම්. අමරසේන��මහතා ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ
2018 උසස් පෙළ����ආචාර්ය හරේන්ද්‍ර කාරියවසම්��මහතා ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ

කළමනාකරණ හා වාණිජ විද්‍යා අංශයේ වීඩියෝ පාඩම් මාලාව නැරඹීම සහ බාගත කරගැනීම සඳහා පි෶���շ��Ȩ��්න :

The post 2018 උසස් පෙළ සඳහා ආදර්ශ ප්‍රශ්න පත්‍ර හා විඩියෝ පාඩම් appeared first on USJ - 91��ý.

2018 ව්‍යවහාර වර්ෂය වෙසක් පුර පසළොස්වක දිනයට ශ්‍රාවකයන් අත පත්වන ‘නමද��ն�ි හිමිඳුනි අම්රිතා ගී පුදසර’ බොදු ගී සතරකින් සමන්විතයි. සියලුම ගීත සංගීතයෙන් සහ තනුවෙන් රස මංජරියක් බවට පත් කළේ ආචාර්ය රෝහණ වීරසිංහ සංගීතවේදියා විසිනි.

මෙහි පළමුවැනි ගීතය ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ උපකුලපති වරයෙකු වු, අග්ගමහා පණ්ඩිත අති පුජ්‍ය බලන්ගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රිය මහනාහිමියන් විසින් 1945 වසරේදී රචනා කළ හා පසුව ගායනයට අනුමැතිය ලබාදුන් ගී පද රචනයකි. මෙම ගීතය අතිවිශිෂ්ට කාව්‍ය නිර්මාණයකි. ගායනා කරනුයේ විශාරද සුනිල් එදිරිසිංහ ගායන ශිල්පියාය.

නමදිමි ඔබෙ පද පංකජ හිමිඳුනි
පවර අවිහිංසාවාදී …පරාර්ථ චර්යාවාදී
ඔබෙ රුව දැක දැක හිඳිමි
ඔබෙ ගුණ මූදේ ගිලෙමී
ඔබෙ සිරි පද සර වඳිමි…

ගොරතර දුක් සා පවසින පෙළෙනා
අසරණ ශෝකිත ජනතා
ධර්මාමෘත කිරි පොවා සැතැප්පූ
මා පෙම්බර බුදු මාතා
මා දුක දුටු ඔබ දෙනෙතින්
වැගිරෙන කරුණා කඳුලින්
තෙමෙමී ඉන් මට සැපවේ…

සග අපවග පලදෙන ගුණ ගන්ධ
සුගන්ධිත කප්තුර ඔබමැයි
ඔබ සිඹ හමනා පුණ්‍ය සමීරණ
පහස වූවද මට සැපදෙයි
ඔබෙ කරුණා මෘත ධාරා
දුක් ග්‍රීෂ්මය කර බැහැරා
මුළු ලෝකය සනසාලයි…..

ගී පද රචනය – අති පූජ්‍ය බලන්ගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රිය මහනාහිමියෝ
තනු හා සංගීත නිර්මාණය – ආචාර්ය රෝහණ වීරසිංහ
ගායනය – විශාරද සුනිල් එදිරිසිංහ
මෙම ගීතය මෙතැනින් ලබාගත හැකිය:

දෙවැනි ගීතය විශාරද ආචාර්ය නන්දා මාලිනී ගායන ශිල්පිනිය විසින් ගායනා කරන ලදී. එම ගීතයේ රචනය ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය ප්‍රණීත් අභයසුන්දර ගෙනි.

තපෝවන අරණේ – ඇසෙනා තුන් සරණේ
පිපෙනා හද පියුමේ – සුවඳ විකසිතවේ
සසර පින් මතුවේ

මහා තූපය ජයෝ බෝධිය – මහවිහාරය වටා පින් බිම
ඇවිද යන කල මුනිවතින් – පහන් වැට දැල්වේ
දහම් ඇස පිබිදේ

නිවා රාගය දවා ද්වේෂය – තවා මෝහය මමංකාරය
යනුව මග සිහි නුවණැසින් – නිවන් තොට ළංවේ සිත සමාහිත වේ…

ගී පද රචනය- ආචාර්ය ප්‍රණීත් අභයසුන්දර
තනු හා සංගීත නිර්මාණය-ආචාර්ය රෝහණ වීරසිංහ
ගායනය-විශාරද නන්දා මාලිනි
මෙම ගීතය මෙතැනින් ලබාගත හැකිය:

අවුල් වියවුල් වෙලාවක සිත නිවන බුදු අසිරිය පිළිබඳ තුන්වැනි ගීතය කුලරත්න ආරියවංශ විසින් පදරචනය කොට ඇත. එයද විශාරද සුනිල් එදිරිසිංහ ගායන ශිල්පියා විසින් ගායනා කරන ලදී. එක තැන නොරැඳෙන මනස සිත පිළිබඳ ධම්මපදයේ චිත්ත වග්ගයේ එන ‘දූරංගමන්….’ ගාථාව අනුව විරචිතයි.

දුරගමන් යයි තනිව හැසිරෙයි
ඇසට නොපෙනෙන්නේ
එවන් සිතමයි කෙලෙස් ගිනි ගන්නේ
උතුම් සදහම් ඥානයෙන් සිත නිවාගන්නේ
දුකින් ගැලවෙන්නේ…

හද ලෙනේ සැඟවී හිඳින්නේ
සිතන දේ කිසිවෙකු නොදන්නේ
යනෙන තැන රහසේය යන්නේ
නොමැත දිස්වන්නේ
නොමැත හෙළි වන්නේ…

හිතුමතේ දසතේ සරන්නේ
රස පහස සොයමින් ඇදෙන්නේ
නොදැමි වූ සිත රැක නොගන්නේ
දුක වැළඳ ගන්නේ
මරුට බිලිවන්නේ……

ගී පද රචනය – කුලරත්න ආරියවංශ (ධම්ම පදයේ චිත්තවග්ගය ඇසුරිනි)
තනු හා සංගීත නිර්මාණය – ආචාර්ය රෝහණ වීරසිංහ
ගායනය – විශාරද සුනිල් එදිරිසිංහ
මෙම ගීතය මෙතැනින් ලබාගත හැකිය:

සිවුවැනි ගීතය සමුද්‍ර වෙත්තසිංහ විසින් විරචිතයි. ඔහු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ උපාධි ධාරියෙකි. විශාරද ආචාර්ය නන්දා මාලිනිය�� විසින් ගැයූ මෙම ගීතය බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ ත්‍රිපිටක ධර්මයේ බුදු පියාණන් වහන්සේ කෙරෙහිවූ විශේෂ නාමයන්ගෙන් සමලංකෘතයි.

බුද්ධරාජ ධර්මරාජ�� ශාක්‍යසිංහයාණෝ
ගෝරමාර කළපරාජ ධීර වීරයාණෝ
මහාපුරුෂයාණෝ පුරුෂ නිසභයාණෝ
බුද්ධ වීරයාණෝ….

බින්ද බමුණු මත නිර්භය සත්‍ය වාදීයාණෝ
සින්ද වහල් බැමි කේසර සිංහරාජයාණෝ
මිථ්‍යාවේ යදම් බින්ද අග්‍ර වාදීයාණෝ
බුද්ධ වීරයාණෝ….

පාරිශුද්ධ ගුණ සෝභිත ස්වර්ණ හංසයාණෝ
තෘෂ්ණා බල කොටු වැනසූ හස්ති රාජයාණෝ
නීග්‍රෝධ පරිමණ්ඩල පරම පුරුෂයාණෝ
බුද්ධ වීරයාණෝ….

ගී පද රචනය – සමුද්‍ර වෙත්තසිංහ
තනු හා සංගීත නිර්මාණය – ආචාර්ය රෝහණ වීරසිංහ
ගායනය – විශාරද ආචාර්ය නන්දා මාලිනී
මෙම ගීතය මෙතැනින් ලබාගත හැකිය:

ජාති, ආගම්, කුල, වංශ, ගෝත්‍ර, ස්ත්‍රී, පුරුෂ, ධනවත්, නිර්ධන, උගත්, නුගත්, මේ කිසිදු වාද භේදයකින් තොරව කුළල් කා ගන්නා, පරිසරය වනසන, මිනිස් ජීවිත වනසන, තුරුලිය සතා සීපාවා වනසන, රාග, ද්වේෂ, මෝහාන්ධකාරය දුරුවේවා, එළඹෙන වෙසක් තුන් බුදු මඟුල ලොවට සෙත් සුවය සැනසීම නිවන ලැබීමට හේතුවාසනා වේවා…! බුදුසසුන බැබලේවා….! සියලු සත්වයෝ නිදුක් වෙත්වා, නීරෝගී වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා…..!

පිටපත:
ජ්‍යෙෂ්ට කථිකාචාර්ය,
, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය

‘නමද��ն�ි හිමිඳුනි’ වෙසක් බුදුගුණ ගී සියල්ල පහතින් ලබාගත හැකිය

The post 2018 වෙසක් උළෙල සඳහා බුදුගුණ ගී – “නමදිමි හිමිදුනි” appeared first on USJ - 91��ý.

පි෶���շ��Ȩ��්න

භාවිතා කරන ආකාරය

ජංගම දුරකථන යෙදුම

��සහ����ජංගම දුරකථන සඳහා ද යෙදුමක් පවතින අතර ඒ හරහා පින්තුර ලබාගෙන පැවරුම් සඳහා සම්බන්ධ කල හැකි අතර අන්තර්ජාල ප්‍රවේශය රහිතවද මෙය භාවිතා කල හැකිය.

“ගූගල් පංතිකාමරය” පිලිබඳ ගැටළුවක් ඇතිනම් සම්බන්ධ වන්න

මහාචාර්ය හිරාන් අමරසේකර
වෙබ් කණ්ඩායම ප්‍රධානි
වන හා පාරිසරික විද්‍යාඅධ්‍යයනාංශය
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය

විද්‍යුත් ලිපිනය :��web@sjp.ac.lk
වෙබ් කාර්යාලය : අභ්‍යන්තර දුරකථන පද්ධතිය 1892
තාක්ෂණික ගැටළු සදහා සහභාගිවන්න :����+94 11 2758 757

The post ජ’පුර අධ්‍යයන කාර්ය මණ්ඩලය සහ ශිෂ්‍යයන් සඳහා “ගූගල් පංතිකාමරය” appeared first on USJ - 91��ý.

දිනලා පරදින පැරදී දිනන ඡන්ද ක්‍රමයක්

කාලයක් තිස්සේ කතාබහට ලක්වූ පළාත් පාලන මැතිවරණය නිමවුණි. රටේ පුරවැසියන් හැටියට සතුටු විය හැකි අවස්ථාවක් තිබේ. 1977න් පසුව කොට්ඨාස මත පදනම් වී මැතිවරණය පැවැත්වීම එයට හේතුවය. මේ මැතිවරණයේදී රටට ඉතා හොඳ තත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ. මැතිවරණ සමයේදීත් ඉන් පසුවත් මැතිවරණ ගැටුම් අඩු වී තිබේ. එය සුවිශේෂී තත්වයකි. ඒ වගේම මනාප ක්‍රමය නොතිබූ නිසා භාවිත කිරීමට සිදුවූයේ එක් ඡන්දයක් පමණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් කුඩා ඡන්ද පත්‍රිකාවක් ඡන්දදායකයාගේ අතට ලැබුණි. ඒ සමගම නරක් වූ ඡන්ද ප්‍රතිශතය බෙහෙවින්ම අඩු අගයක් ගෙන තිබේ. 1977ට පසුව පැවැත් වූ සෑම මැතිවරණයකදීම පාහේ නරක් වූ ඡන්ද ප්‍රතිශතය සියයට පහක් හෝ එය ඉක්මවා ගිය අවස්ථා තිබේ. එහෙත් මෙවර එම ප්‍රතිශතය සියයට එකකට වඩා අඩුය. පානදුර නගර සභාවේදී පමණක් මේ ප්‍රතිශතය ඉහළ ගොසිනි. එයට හේතුව ජනතාවට තම විරුද්ධත්වය ප්‍රකාශ කිරීමට අවස්ථාව නොතිබීමය. වෙනත් ආකාරයකට කියන්නේ නම් ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණට එම ආයතනයට තරග කිරීමට අවස්ථාව හිමි නොවී තිබීමය. ඒ හැරුණු විට මේ මැතිවරණයෙන් ප්‍රතිලාභ රාශියක් ලැබී තිබේ.

පොදුවේ ගත්විට මැතිවරණ ව්‍යපාරයට කළ වියදම් ද අඩු වී තිබේ. ඒ නිසා මෙවර මැතිවරණයෙන් පත්වූ අපේක්‍ෂකයන් සියලු දෙනාම විශාල වශයෙන් මුදල් වියදම් නොකළ නිසා ඔවුන්ට එම මුදල් නැවත ඉපැයීමේ අවශ්‍යතාවක් නැතැයි අපට සිතන්නට පුළුවන. මනාප ක්‍රමය යටතේ විශාල වශයෙන් මුදල් වියදම් කළ නිසා තේරී පත්වූ පසු නැවත එම මුදල් ඉපැයිය යුතුය යන සංකල්පයෙන් පසුගිය කාලයේ කටයුතු කෙරුණි. ඒ අවශ්‍යතාව දැන් නැත. මේ නිසා මෙවර ඡන්දයත් සමඟ වඩාත් පිරිසුදු අවස්ථාවක් උදාවේ යැයි සිතිය හැකිය. මෙවන් ක්‍රියාදාමයකට මුලපිරුවේ වසර 2003දී පටන්ය. එතැන් සිට වසර 14ක් මේ ක්‍රියාදාමයේ නියැලීම හේතුවෙන් අද වනවිට ඉහළ තැනකට පැමිණීමට හැකිව තිබේ.

කොට්ඨාසය මත පදනම්ව ඡන්දය පවත්වන විට සෑමවිටම යම් පක්ෂයකට වැඩි නැඹුරුවක් එම ඡන්ද ව්‍යාපාරය තුළ තිබේ. ඒ සෑම අවස්ථාවකම අදාළ පෂය විශාල ජයක් ලබනු ඇත. 1970 දී අපි මෙය දුටුවෙමු. ඒ වගේත්ම 1977 දී ද එම තත්ත්වයම දුටුවෙමු. මෙවර ඡන්ද ප්‍රතිඵලයෙන් පෙනෙන්නේ ද එවන් අවස්ථාවකි. ආසන්න වශයෙන් මැතිවරණ කොට්ඨාස හාරදහස් තුන්සිය ගණනකි. එම ගණනෙන් ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ කොට්ඨාස 3000ක පමණ ගණනක් පහසුවෙන් ජයගෙන තිබේ. මේ අනුව බලනවිට වසරක් එක හමාරක් වැනි කෙටි කාලයකදී ලාබාල පක්ෂයක් ලබාගෙන තිබෙන ප්‍රගතිය සුවිශේෂී වූවකි.

මෙවර මැතිවරණයේදී විවිධාකාර තේමා තිබුණි. යහපාලනය විනිවිදභාවයකින් කටයුතු කිරීම ආදී වශයෙන් ඒවා සමාජය හමුවේ දිග හැරුණි. එහෙත් 1970දී හෝ 1977 මැතිවරණවලදීවත් ඡන්දදායකයන් එවන් දේ බලාපොරොත්තු වූයේ නැත. ඡන්දය පාවිච්චි කළේ ජනතාව කැමැති නායකයා මත පදනම් වීමෙනි.

පළාත් පාලන මැතිවරණය – 2018 අවසන් ප්‍රතිඵලය
(http://adaderana.lk/local-authorities-election-2018/#_)

ඒ මෙවරද එය හොඳින්ම පෙන්නුම් කරන්නකි. මෙයට හොඳම උදාහරණය වන්නේ මහරගම, ��රප්පනේ, මහියංගණය යන පළාත් පාලන ආයතනවල ඡන්දදායකයන්ගේ හැසිරීමය. ස්වාධීන කණ්ඩායම් හෝ වෙනත් කණ්ඩායම් මගින් පොදුජන පෙරමුණ ඡන්දයට පෙනී සිටින විට එම අපේක්‍ෂකයන් කවුරුන්දැයි ජනතාව නොදකින්නට පවා ඇත. එහෙත් මහින්ද රාජපක්‍ෂ මහතාගේ ඉල්ලීම මත මේ සියලු දෙනා එම කණ්ඩායම්වල ඡන්ද සලකුණු පොහොට්ටුව හා සමාන යැයි සිතා ඡන්දය පාවිච්චි කර තිබේ. කොට්ටාශ මත පදනම් වූ මැතිවරණ ක්‍රම වල ස්වරුපය එයයි.

එහෙත් මේ මැතිවරණ ක්‍රමය නිර්මාණය කලේද අද පවත්නා ආකාරයේ ප්‍රතිඵලයක් බලාගෙන නොවේ. 2016 දී මේ පනත සකසන විට යහපාලන ආණ්ඩුව සහ පළාත් පාලන ඇමතිවරයා ප්‍රමුඛ කණ්ඩායම සමානුපාතික නියෝජනයට වැඩි බරක් ලබාදුනි. එහි ආදීනව ඇතැම් පළාත් පාලන ආයතනවලට දැනී තිබේ. කොට්ටාශ ක්‍රමයේදී යම් අපේක්ෂකයෙක් යම් කොට්ටාශයක් ජයගත් පසු පරාජිතයින්ට වැඩි වටිනාකමක් ලැබෙන්නේ නැත. එය අහෝසි වනු ඇත. එහෙත් මේ නව ක්‍රමයේදී පළමු වටයේදී යම් තේරී පත් කිරීමක් කලද සමස්ත මැතිවරණයම රඳා පවතින්නේ සමානුපාතික ඡන්ද ක්‍රමය මතය. ඒ නිසා මෙහි අවසන් ප්‍රතිඵලය වන්නේ ජයගන්නා පක්ෂයට අඩු වටිනාකමක් හිමි වී කොට්ටෂවලදී පරාජයට පත්වන පක්ෂවලට වැඩි වටිනාකමක් හිමිවීමය. කොට්ටාශ දහයක් විස්සක් ජයගත් පක්ෂයකට පවා මන්ත්‍රීවරු හත්සියයක්, දහසක් පමණ ලබී ඇත්තේ මේ නිසාය. 2012 දී මේ සමානුපාතික ප්‍රතිශතය පැවතියේ 30% සිමවේය. එහෙත් දැන් එය ඉහල අගයකි. 50% ක් එක පක්ෂයකට ලබාගැනීමට නොහැකි අවස්තවකදී අනෙක් පාර්ශව එම පක්ෂය වටා වැඩි නොයෝජනයක් සමානුපාතය හරහා හිමිකරගෙන තිබේ. මෙය එතරම් හොද තත්වයක් නොවේ. මෙවන් මැතිවරණයකදී කොට්ටාශ වැඩි ගණනක් ජයගන්නා පක්ෂයට වැඩි වටිනාකමක් දීම අවශ්‍යය.

මේ නිසා සිදුවන්නේ කුමක්ද? කොට්ටාශ මන්ත්‍රීවරුන්ට අමතරව ලැයිස්තු මන්ත්‍රීවරුද සිටිති. ඇතැම් පළාත් ආයතන එක් පක්ෂයක් දිනාගත් පසු තම සමානුපාතික ලැයිස්තුවෙන් කිසිඳු අපේක්ෂකයෙකු මන්ත්‍රීවරයෙකු වශයෙන් පත්කර ගැනීමට අවස්ථාව ලැබෙන්නේ නැත. එයට හේතුව ඔවුන්ගේ කොටස කොට්ටාශ ක්‍රමය හරහා ලැබී තිබීමය. මේ නිසා මේ මැතිවරණ ක්‍රමය හරහා පොදුජන පෙරමුණට අවාසිදායක තත්වයක් නිර්මාණය වී තිබේ. ඔවුන් බහුතර කොට්ටාශ ගණනක් ජයගෙන තිබීම නිසා සමානුපාතික ලැයිස්තු වලින් තොර පත්කරගත හැකි මන්ත්‍රීවරුන්ගේ ගණන සිමාවී තිබේ. පක්ෂයක් වශයෙන් ගෙන බලන විට එම පක්ෂයට එතරම් හොද වාතාවරණයක් නොවේ. මෙතෙක් භාවිත වූ මැතිවරණ ක්‍රමයේ මනාප පැවතියද එයද සමානුපාතික කරමයකි. එම ක්‍රමයේදී වැඩිම ඡන්ද ගන්න පක්ෂයට බෝනස් මන්ත්‍රීවරුන් දෙදෙනෙකු හිමිවුනි. එහෙත් මේ නව ක්‍රමයෙන් එය අහෝසි කර තිබේ. ඒ නිසා අදාල අංශ මේ ගැන නැවත සලකා බැලීමක් කල යුතුමය.

බහු ආසන සම්බන්ධවද ගැටළුවක් තිබේ. 1977 දක්වා පැවති කේවල ක්‍රමයේදීත් බහු ආසන තිබුණි. බහු ආසනයට මන්ත්‍රීවරු දෙදෙනෙකු නම් පළවෙනියට ඡන්ද ගන්න දෙදෙනා පත්වනු ඇත. මෙය මද කොළඹට තිබිණි. හාරිස්පත්තුව, බේරුවල, පොතුවිල්, නුවර එලිය, මස්කෙළිය අඩිය බහු අසන වශයෙන් තිබිණි. එසේ තිබියදී මෙවර නව මැතිවරණ ක්‍රමයෙන් බහු අසනවලට මන්ත්‍රීවරු හ්ටෙරුවේ අසාධාරණ ක්‍රමයකටය. බහු ආසනය ජයගන්න පක්ෂයට මන්ත්‍රී අසන දෙකම හෝ තුනම ලැබෙන ආකාරයට කටයුතු කර තිබේ. මෙය සම්පුර්ණ වැරදි ක්‍රමවේදයකි. මෙයද නැවත සලක බැලීමක් කලයුතුය.

පළාත් සභා සඳහාද නව මැතිවරණ ක්‍රමය සකච්චවෙමින් තිබේ. එවැනි අවස්ථාවකදී මේ දුර්වලතා මගහරවා ගැනීමට යම් ක්‍රමවේදයක් කෙරෙහි අවධානය යොමු කලයුතුය. ඒ උදෙසා පොදුජන පෙරමුණේ මන්ත්රිවරුබ්න් වැඩි සක්‍රිය දායකත්වයක් එයට ලබාදිය යුතුය. එසේ නොවුනහොත් පළාත් පාලන ආයතනවලදී තමන්ට වූ ආකාරයේ අසාධාරණයක් විය හැකි මැතිවරණ ක්‍රමයක් නිර්මාණය විය හැකිය. පවත්නා අඩුපාඩු සකසාගෙන ඉදිරියට යාම වඩාත් සුදුසුය.

ඡන්දයේ ප්‍රතිඵලය දෙස බලනවිට ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණ පළාත් පාලන ආයතන 239ක බලය ලබාගෙන තිබේ. එජාපය ලබාගෙන ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන් පළාත් පාලන ආයතන 41ක බලයයි. මේ අතරින්ද යම් ප්‍රමාණයක් එජාපයට අඩුවිය හැකිය. එයට හේතුව එජාපය ජයගත් බොහෝ පළාත් පාලන ආයතනවල විපක්ෂයේ පක්ෂවල එකතුව වැඩි වීමය. ඒ නිසා ඉදිරියේදී එවන් තැන්වල හවුල්කාර පක්ෂ දෙකක් එක්වී එම ආයතන පාලනය කිරීමේ ක්‍රමයකට යන්නට පුළුවන. එකඟතා ඇතිවීමට ඡන්දයට පෙර වගේම පසුවද සිදුවිය හැකිය. එසේ වුවොත් එජාපයට දැනට වැඩි මන්ත්‍රීන් ගණනක් ලබාගෙන ඇති පළාත් පාලන ආයතන හයක් අටක් පමණ ඔවුන්ට අහිමි වීමේ ඉඩ නැතුවාද නොවේ. පොදුජන පෙරමුණ ජයගත් ඇතැම් පළාත් පාලන ආයතනවලදී ද විපක්ෂයේ වැඩි මන්ත්‍රී ගණනක් දක්නට පුළුවන. එහෙත් මේ අවස්ථාවේදී එජාපය හෝ ශ්‍රීලනිප, ඒජානිස එකට එකතුවීමක් ගැන සිතීම අපහසුය. එයට හේතුව ශ්‍රීලනිප ට හෝ ��ඒජානිස ට හිමි වියේද එජාප විරෝධී ඡන වීමය. මේ නිසා ඉදිරියේදී යම් ටම් වෙනස්වීම් දැකගන්නට පුළුවන.

පොදු ජන පෙරමුණට දකුණු පළාතේ විශාල ජනවරමක් ලැබුනද උතුරු සහ නැගෙනහිර ලැබුනේ අවම ජන කැමැත්තකි. මේ නිසා ඔවුන් එම ප්‍රදේශවල යම් ජනපදනමක් ඇති කරගැනීමේ ක්‍රමවේද සොයාගැනීමට සිදුවනු ඇත. ඒ සමගම එජාපය මෙතෙක් පැමිණි ගමන්මග ගැන දැඩිව සලකා බැලීම අවශ්‍යය. ශ්‍රීලනිප ප්‍රමුඛ එජනිසයේ අනාගතය අඳුරු බවක්ද මේ ඡන්ද ප්‍රතිඵලයෙන් පෙන්නුම් කර තිබේ.

ජනමතය හැසිරීමේදී නාගරික සහ ග්‍රාමීය වශයෙන් යම් විශේෂත්වයක් මෙවර ප්‍රතිඵලයෙන් දැකගත හැකිය. සැමවිටම එජාපය ජයගෙන ඇත්තේ විශේෂයෙන් කුලියාපිටිය හැරුණු විට සුළු ජන නියෝජනය වඩු නාගරික බලප්‍රදේශයකය. විශේෂයෙන් මුස්ලිම් ජනකොටස් වෙසෙන ප්‍රදේශයේය. මුස්ලිම් ඡන්ද දායකයා ආකර්ෂණය කරගැනීමේ හැකියාව පොදු පෙරමුණට ඇත්තේ තවමත් අඩුවෙනි. ඒ නිසා මුස්ලිම් ඡන්ද දායකයන් ඒජාපයට සහ ශ්‍රීලනිප නායකත්වය කෙරෙහි විශ්වාස තබා ඇති ස්වභාවයක් පෙනෙන්නට තිබේ. සුළු ජාතික ඡන්ද පදනම් ඇති ප්‍රදේශ සියල්ලම පහේ ඉතා පහසුවෙන් එජාපය ජයගෙන තිබේ.

එහෙත් බේරුවලදී මෙය වෙනස්ව තිබේ. එහිදී ජයගත්තේ උපක්‍රමිකව ඉදිරිපත් වූ ස්වාධින කණ්ඩායමකි. බලය පවතී එජාපය පරාජයට පත්ව තිබේ. පොදුජන පෙරමුණට මෙවැනි උපක්‍රම භාවිත කිරීමට ඉදිරියේදී සිදුවිය හැකිය. එසේ නැත්නම් සුළු කතිකා නායකයින් කිහිප දෙනෙකු නිර්මාණය කරගැනීමට පොදු පෙරමුණට සිදුවනු ඇත.

සියලු අසන එක පක්ෂයකට දින ගැනීම අපහසුය. උතුරු නැගෙනහිර වාර්ගික විවිධත්වයක් තිබේ. නුවරඑළියේද එසේමය. මේ පසුනිම යටතේ වෙනත් පක්ෂවලටද යම් කයක් ලබාගැනීමේ හැකියාව තිබේ. එසේ නැතිව නාගරික ප්‍රදේශ වල දී පොදුජන පෙරමුණ ප්‍රතික්ෂේප වී ඇත. සිදුව ඇත්තේ සුළු ජන පදනම, ඔවුන්ගේ විශ්වාසය දිනාගැනීමේ වැඩපිළිවෙලක් පොදුජන පෙරමුණ තුල තවම ක්‍රියාත්මක නොවීමය.

ජවිපෙ සාධකය ගත විට ඔදුන්ගේ ඡන්ද පදනම තවම තිබෙන්නේ 5%, 6% මට්ටමේය. ජවිපෙ දේශපාලන ක්‍රියාකාරිත්වය ආකර්ෂණය වුවද මධ්‍යම පන්තිකය ජවිපෙ දේශපාලනයට අනුගතවීමට දක්වන අකමැත්තක් මෙයින් පෙන්නුම් කර තිබේ. සියයට පහ හය යනු තුන්වැනි බලවේගයක් නොවේ. ප්‍රධාන පක්ෂ දෙක තුනක් අථිවිඅ ඒවායේ ක්‍රියාකාරිත්වයට අකමැති සුළු පිරිසක් සිටිති. ඒ යට විකල්පයක් අවශ්‍යය. තිස්සමහාරාම, අම්බලන්තොට, කතරගම ආදී පළාත් පාලන ආයතන ගැන ජවිපෙ බලාපොරොත්තු තමාගෙන සිටියද ඒවායේද දැඩි පසුබෑමක් පෙන්වා තිබේ. එහෙත් මැතිවරණ ක්‍රමය කුඩා පක්ෂ වලට වාසියක් ගෙන දී තිබේ. අවම සිමාව නොතිබීමද ඔවුනට වාසියකි. සමනුපතිකයට වැඩි වටිනාකමක් ලැබී ඇති නිසා ජවිපෙට වැඩි මාතරි සංඛ්‍යාවක් ලැබී තිබේ. පොදුවේ ගත විට එය ඔවුන්ගේ ප්‍රගමනයක් ලෙස දැකිය නොහැකිය. කෘෂිකාර්මික ප්‍රදේශවලදී මෙන්ම දකුණේදීද ජවිපෙ ඉහල ප්‍රගතියක් නැත. ඒ නිසා ඔවුන්ට නව වැඩපිළිවෙලක් කෙරෙහි සිත බැලීමට සිදුවනු ඇත. යහපාලන ආණ්ඩුව බලයට ගෙන ඒමට ජවිපෙ කැපවී කටයුතු කල යයි කියන මතය නිසා ඒ පිළිබඳව යම් සැකයක් අප්‍රසාදයක් ද මධ්‍යම පන්තික නගරිකයින් තුල ඇති බවක් පෙනෙන කරුණකි.

පිඨාදිපති, ව්‍යවහාරික විද්‍යා පිඨය, ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය

මහාචාර්ය සුදන්ත ලියනගේ මහතා 2018.02.13 දින ලංකාදීප පුවත්පතට සැපයු “දිනලා පරදින පැරදී දිනන ඡන්ද ක්‍රමයක්” ලිපිය අනුව සකස් කෙරිණි.

වැඩිදුර විස්තර

පළාත් පාලන මැතිවරණය – 2018 අවසන් ප්‍රතිඵල:

The post පළාත් පාලන මැතිවරණ චන්ද ක්‍රමයේ හොද නරක – මහාචාර්ය සුදන්ත ලියනගේ appeared first on USJ - 91��ý.

අනුස්මරණ ග්‍රන්ථය බාගත කරගැනීමට පි෶���շ��Ȩ��්න :��

The post අපේ කුලපති නාහිමි අනුස්මරණ ග්‍රන්ථය appeared first on USJ - 91��ý.

“මහාචාර්ය බෙල්ලන්විල විමලරතන නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ අපවත් වූහ”.

මේ වූකලී උදා වූ 2018 වර්ෂයේදී අපට අසන්නට ලැබුණු අති සංවේගජනක මෙන් ම අතිකම්පනීය පුවත යි. ගසට පොත්ත මෙන්, මලට සුවඳ මෙන් ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය සමග අත්‍යන්තයෙන් බැඳුණු අතිසහෘදය මහා යති පඬි රුවන මේ සටහන තබන අඳුරු නිමේෂයේ අප අතර දිවමන් ව නැත. ඒ උන් වහන්සේ 2018 පෙබරවාරි මස 03 වැනි සෙනසුරාදා සදහට ම දේශයට අහිමි ව ගිය බැවිනි. උන් වහන්සේගේ මේ අනපේක්ෂිත සමුගැන්මෙන් වික්ෂිප්ත සහ වේදනාවට පත් ව සිටින අප‍්‍රමාණ චරිත සමුදාය අතුරින් එක් චරිතයක් වන මම ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර විද්‍යොදය විශ්වවිද්‍යාලය නියෝජනය කරමින් උන් වහන්සේ පිළිබඳ ව මේ කෙටි සටහන තබනු කැමැත්තෙමි.

1942 අපේ‍්‍රල් 14 වැනි දා බණ්ඩාරගම වීදාගමදී ඕමත්තගේ පෝල් පෙරේරා සහ පල්ලගේ දෝන බුත්සිලිනා ද සිල්වා යන දම්පතීනට දරු සුරතල් බැලීමේ අවස්ථාව සිව්වැනි වරටත් උදා විය. උපන් කුල කුමරුවා�� ඕමත්තගේ ගිල්බට් පෙරේරා නම් වූ අතර, නිකපෙ කනිෂ්ඨ විද්‍යාලයත් පිළියන්දල මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයත් ඔහුට ශාස්ත‍්‍ර ශාලා විය. මෙසේ අධ්‍යාපනය හැදැරූ ගිල්බට් පෙරේරා නමැති ශිෂ්‍ය මාණවකයා 1956 පෙබරවාරි මාසයේ දිනයක ගිහිගේ අත් හැර දමා පැවිදි බිමට ඇතුළත් විය. මේ පසු කලෙක ශ‍්‍රී ලාංකේය සංඝ සමාජයේ අතිප‍්‍රබල සංඝ පිතෲන් වහන්සේ නමක බවට පත් වන අතිපූජ්‍ය බෙල්ලන්විල විමලරතන නාහිමියන්ගේ ශ‍්‍රමණ ජීවිතයේ සමාරම්භය යි.

මෙරට කීර්තිමත් යති පඬි රුවන් රැසක අධ්‍යාපන චාරිකාවේ මුල් බිම් වූ මොල්ලිගොඩ ප‍්‍රවචනෝදය මහ පිරිවෙනින් සහ රත්මලාන පරම ධම්මචේතිය පිරිවෙනින් අධ්‍යාපනය ලැබීමට භාග්‍යවත් වූ බෙල්ලන්විල විමලරතන හිමියෝ අනතුරුව 1965 දී ශාස්ත‍්‍රවේදී උපාධිය දිනාගත්හ; අනතුරුව 1972 වර්ෂයේදී පාලි භාෂාව සහ සාහිත්‍යය පිළිබඳ ව එවකට විද්‍යෝදය සරසවිය නමින් ප‍්‍රචලිත ව තිබූ වර්තමාන ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයෙන් විශේෂවේදී උපාධිය දිනාගැන්මට සමත් වූහ. ඒ වන විට තිස් හැවිරිදි වියේ සිටි මේ වියත් පඬි රුවන එම සරසවියේ සුවිසල් තනතුර වන කුලපති ධුරයට තමා මතු අනාගතයේදී භාග්‍යවත් වනු ඇතැයි නොසිතන්නට ඇත.

සිය ප‍්‍රථම උපාධියෙන් සෑහීමට පත් නොවූ මේ උතුම් යති පඬි රුවන එංගලන්තයේ ලැන්කැස්ටර් විශ්වවිද්‍යාලය නමැති ජාත්‍යන්තර කීර්තියට පත් ශාස්ත‍්‍රාලයට ඇතුළත් ව 1980 වර්ෂයේදී සිය ආචාර්ය උපාධිය දිනාගත්හ. පසු කලෙක උන් වහන්සේ බෞද්ධ හා පාලි විශ්වවිද්‍යාලයෙන් මෙන් ම සබරගමුව විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ද සාහිත්‍යසූරී උපාධියෙන් සම්මානිත වූහ.

විමලරතන නාහිමියන් සිය ගුරු ජීවිතය ආරම්භ කරන්නේ රත්මලාන පරම ධම්මචේතිය පිරිවෙනිනි. එහි පරිවේණාධිපතිවරයා බවට ද පත් වූ උන් වහන්සේ පසුව රත්මලානේ බෞද්ධ භික්ෂු අභ්‍යාස විද්‍යාලයේ කථිකාචාර්යවරයකු වශයෙන් සේවයට පත් වන්නේ 1976 වර්ෂයේදී ය. 1980 වර්ෂයේදී ආරාධිත කථිකාචාර්යවරයකු ලෙස ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයට සම්බන්ධ වන මේ මහා යති පඬි රුවන කථිකාචාර්ය, සහාය මහාචාර්ය තනතුරු පසු කරමින් විත් මහාචාර්ය තනතුරට පත් වන්නේ 2003 වර්ෂයේදී ය. සිය සේවා ප‍්‍රදානය ලක් සරසවිවලට පමණක් සීමා නොකළ මහාචාර්ය විමලරතන හිමියෝ එංගලන්තයේ ලන්ඩන් සරසවියේ ද ආරාධිත මහාචාර්යවරයකු වශයෙන් කලක් සේවය කළහ. ඒ උදාර චරිතයක් ඇති විද්වතකුට ලොව�� ඕනෑ ම තැනකට සිය සේවය ලබා දිය හැකි ය යන අදහස සනාථ කරවමිනි.

විමලරතන නාහිමියන් සිය සේවා ජීවිතයට අයත් දෙවසරක් පමණ ඉතුරු ව තිබියදී විශ‍්‍රාම ලබන්නේ සරසවි පද්ධතියෙන් එපිටට ද පුළුල් ව පැතිරෙන පරිදි ආගමික-සමාජීය-ශාස්ත‍්‍රීය කටයුතු කිරීමේ පරමාභිලාෂයෙනි. එහෙත් උන් වහන්සේ ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයෙහි කුලපති ධුරයෙන් පිදුම් ලබන්නේ බෙල්ලන්විල විමලරතන නාහිමි යනු අප සරසවියට නැති ව ම බැරි මහරු චරිතයක් ය යන්න යළිදු සනාථ කරවමිනි.

එතැන් සිට නොයෙක් ආගමික-ශාස්ත‍්‍රීය සේවාවන් මධ්‍යයෙහි ම විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපති ධුරයෙහි වගකීම් ද නොපිරිහෙළා ඉටු කිරීමෙහි තත්පර වූ උන් වහන්සේ ස්වකීය සෞඛ්‍ය තත්ත්වය කෙබඳු වුවත් තමන් වහන්සේගේ සහභාගිත්වය අත්‍යවශ්‍ය ම වූ උපාධි ප‍්‍රදානෝත්සවය ඇතුළු සරසවියේ කටයුතුවලට සිය උපරිම දායකත්වය ලබා දුන්හ. එලෙස අපේ නායක හාමුදුරුවන් අතින් ප‍්‍රථම උපාධිය හෝ පශ්චාද් උපාධි හෝ ලද විශ්වවිද්‍යාලයීය ශිෂ්‍ය සංඛ්‍යාව අප‍්‍රමාණ ය. මා දන්නා තරමින් ශ‍්‍රී ලාංකේය සරසවි පද්ධතියේ වැඩි ම සේවා කාලයක් සම්පූර්ණ කළ කුලපතිවරයා වූයේ ද බෙල්ලන්විල විමලරතන නාහිමි ය. උන් වහන්සේගේ කුලපතිත්වය ඇති විදුදය සරසවියේ උපකුලපතිවරුන් ලෙස සේවය කිරීමට ජ්‍යෙෂ්ඨ ආචාර්යවරු පස් දෙනෙක් භාග්‍යවත් වූහ. උන් වහන්සේගේ මේ නොසිතූ විරූ සමුගැන්ම සිදු වන මේ සංවේගජනක අවස්ථාවේ එකී පස්වන උපකුලපතිවරයා ලෙස මෙවන් කම්පනීය සටහනක් තැබීමට සිදු වෙතැයි මම කිසි කලෙකත් නොසිතුවෙමි.

1983 වර්ෂයේදී මෙසරසවියට ශිෂ්‍යයකු ලෙස ඇතුළත් වූ මට පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයනාංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ ආචාර්යවරයකු වශයෙන් සේවය කළ උන් වහන්සේ දැකගැන්මට ලැබිණ. ඥානයෙන් මිස මානයෙන් නොපිරුණු හිසින් ද සාමයෙන් මිස පාපයෙන් නොපිරුණු හදින් ද යුතු උන් වහන්සේ එදා සරසවි බිමේදී මට නොයෙක් වර මුණගැසුණු සැටිත් මා හා කතා-බහ කළ සැටිත් අද සොවින් බර හදින් යුතු ව සිහිපත් කරන්නේ ද උන් වහන්සේට කෙරෙන ගෞරවයක් ලෙසිනි.

එසේ ම උන් වහන්සේ සේවය කරන කාලයේදී ම ආචාර්යවරයකු වශයෙන් සරසවි ආචාර්ය මණ්ඩලයට එක් වීමට මට අවස්ථාව ලැබිණ. අනතුරුව උපකුලපතිවරයා ලෙස උන් වහන්සේ කුලපති ධුරය ඉසිලූ ඓතිහාසික යුගයේ ඒකදේශයක් නියෝජනය කිරීමටත් මට අවකාශ ලැබිණ. හිමි වීම් මෙන් ම අහිමි වීම් ද ජීවිතය හා බැඳුණු ධර්මතා ය යන බුදු වදන සනාථ කරවමින් උන් වහන්සේගේ සමුගැන්ම නමැති මහා අහිමි වීමට හිමිකම් කීමට ද අපට සිදු විය. එය මට පමණක් නොව අප මුළු මහත් සරසවියට ම අහිමි වීමකි; සරසවි පද්ධතියට ම සුවිශිෂ්ට ශාස්ත‍්‍රවන්තයකුගේ අහිමි වීමකි; මහා ප‍්‍රඥාංකුරයකු වූ යති පඬි රුවනක අහිමි වීමකි; තමා නිවැරැදි යැයි විශ්වාස කළ දෙය වෙනුවෙන් කොන්දේසි විරහිත ව පෙනී සිටි අභීත හ`ඩ පෞරුෂයක අහිමි වීමකි.

විමලරතන නාහිමියන් සතු දැනුම ද හැකියාව ද තැනකට දෙකකට පමණක් සීමා නොවී ය. සිංහල, පාලි, සංස්කෘත, ඉංග‍්‍රීසි ආදි පෙර’පර දෙදිග ම භාෂා ඥානය උන් වහන්සේට තිබිණ. බෞද්ධ මූර්ති කලාව පිළිබඳ ව මෑතකාලීන ලංකාවේ සිටින ඉහළ ම තලයේ ප‍්‍රාමාණිකයන් අතුරින් කෙනකු වීමට තරම් උන් වහන්සේ සතු දැනුම සුවිශේෂ විය. එසේ ම උන් වහන්සේ විසින් සිංහල භාෂාවෙන් සහ ඉංග‍්‍රීසි භාෂාවෙන් සම්පාදනය කරන ලද විවිධ පර්යේෂණ ග‍්‍රන්ථ මෙන් ම ශාස්ත‍්‍රීය ලේඛන ද සාක්ෂි දරන්නේ උන් වහන්සේගේ ශාස්ත‍්‍රවන්ත භාවයට යි.

උන් වහන්සේ කෝට්ටේ ශ‍්‍රී කල්‍යාණි සාමග‍්‍රී ධර්ම මහා සංඝ සභාවේ අනුනායක පදවිය දරමින් ජාතික වශයෙන් ද ලෝක බෞද්ධ සංඝ සම්මේලනයේ ලේඛකාධිකාරී ධුරයක් දරමින් අන්තර්ජාතික වශයෙන් ද ඉමහත් සේවයක් ඉටු කළහ. ඒ ආගමික වශයෙනි. මීට අමතරව උන් වහන්සේ විසින් සේවය සපයන ලද සමිති-සමාගම් ද දරන ලද විවිධ තනතුරු ද රාශියකි. ඒ සාමාජික වශයෙනි. මෙසේ නොයෙක් අංශවලට සුවිශිෂ්ට සේවා ප‍්‍රදානයක් කළ උන් වහන්සේ සිය වැදූ මවට, උපන් බිමට ණය නැති නිදහස් නිවහල් චරිතයක් බවට පත් වූහ.

බෙල්ලන්විල නාහිමියන් සතු වටිනා චරිත ලක්ෂණ රාශියකි. ඒ සියලූ චරිත ලක්ෂණ පිළිබඳ ව සටහන් කිරීමට මෙවන් කෙටි ලේඛනයක් කිසි සේත් ප‍්‍රමාණවත් නොවේ. එහෙයිනි, උන් වහන්සේගේ අපට වඩාත් දැනුණු ගුණ කිහිපයක් ගැන පමණක් සඳහන් කරන්නේ. උන් වහන්සේ උජුපටිපන්න එනම් ඍජු ප‍්‍රතිපන්න ගුණය පිළිබඳ ව මේ යුගයේ ජීවමාන නිදර්ශනයක් වූහ; කලිනුදු කී පරිදි ජාතික-ආගමික කටයුතුවලදී නිවැරැදි සේ තමන් දුටු මතය නොසඟවා ඉදිරිපත් කළහ; ඒ වෙනුවෙන් දිරිගෙන ක‍්‍රියා කළහ; කිසිදු දේශපාලන පක්ෂයක කොටසක් නොවී සමස්ත දේශයේ ම අභිවෘද්ධිය උදෙසා පෙනී සිටියහ.

නියම බෞද්ධ භික්ෂුව කෙබඳු විය යුතු දැයි මැනැවින් අවබෝධ කොට සිටි විමලරතන නාහිමියෝ සහජීවනය පිරුණු සමාජයක් අපේක්ෂා කළහ. ගෞරවනීය සාමය උදෙසා නිබඳ පෙනී සිටි උන් වහන්සේ ශ‍්‍රී ලාංකිකයන් අතර අන්‍යොන්‍ය සුහදතාව වැඩිදියුණු කිරීමට, ජාතික සමගිය ඇති කිරීමට දැරූ ප‍්‍රයත්නය කොතරම් ද යන්නට ‘බුදු දහම හා සමාජ සේවය’, ‘ශ‍්‍රී ලංකාවේ බුදුදහම හා ජනවාර්ගික අර්බුදය, බහුතරයේ හා සුළුතරවල අනන්‍යතාව’, ‘ආගමික විවිධත්වය වටහාගැනීම සහ ජාතික සමගියේ වටිනාකම’ ආදි මාතෘකා යටතේ ඉදිරිපත් කරන ලද පර්යේෂණ පත‍්‍රිකා සාක්ෂි දරයි. එම අදහස් පර්යේෂණ පත‍්‍රිකාවලට පමණක් සීමා නොකොට ප‍්‍රායෝගික තලයට ද ගෙනා අපේ කුලපති හාමුදුරුවෝ විවිධ ජාතීන් සමග, විවිධ ආගමිකයන් සමග නොගැටී, මනා අවබෝධයෙන් සහ අන්‍යොන්‍ය සුහදතාවෙන් යුතු ව ජීවත් වූහ.

බුදු සමය නමැති මහා වෘක්ෂය කපා දැමුව හොත් බෞද්ධයනට පමණක් නොව බෞද්ධ නොවන ජනතාවටත් එහි සෙවණ අහිමි වන බව විමලරතන නාහිමියෝ මනා ව දැන සිටියහ. එසේ ම බුදු සමය සුරැුකීම යනු සියලූ ධාර්මික සංස්ථාවන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු කිරීම ය යන අවබෝධය ද උන් වහන්සේ සතු විය. අප නාහිමියන් සමීප ව ඇසුරු කළ විවිධ ජාතීනට අයත් චරිත ද විවිධ ආගම්වලට අයත් චරිත ද උන් වහන්සේගේ බෞද්ධකම හා බැඳුණු මේ පෘථුල අර්ථය මැනවින් වටහාගෙන සිටියහ. ජාති-ආගම්-පක්ෂ භේදයකින් තොර ව අප‍්‍රමාණ ජනතාවක් උන් වහන්සේ අපවත් වූ අවස්ථාවේ සිට මේ දක්වා සිය අවසන් ගරු බුහුමන් කිරීම සඳහා බෙල්ලන්විල රාජමහා විහාරය වෙත ගඟක් සේ ගලා ආවේ එහෙයිනි. ඒ වූකලී උන් වහන්සේගේ අප‍්‍රමාණ ගුණ සමුදාය වෙත පළ කැරුණු පූජාවකි. මේ අවස්ථාව අපට සිහිපත් කර දුන්නේ රත්න ශ‍්‍රී විජේසිංහ නමැති ප‍්‍රවීණ කලාකරුවාගේ සංකල්පයකි. එහි එක් තැනක් පමණක් වෙනස් කොට අපගේ අතිපූජනීය නාහිමියන් පාමුල මලක් කොට පුදනු රිසියෙමි.

”එක මලෙක නම් නොවේ මැ යි
මල් යායක සිරස නැමේ
පිතු සෙනේහයෙන් ලොව කියා දුන්නු
යති පාද පියුම් සුවඳ යි”

භික්ෂුවකගේ උරුමය මනා සේ හඳුනා-ගත් බෙල්ලන්විල නාහිමියෝ සිය පා සෙවණෙහි රැඳුණු සාමණේරයන් වහන්සේට ආදරබර පිය කෙනෙක් වූහ; ආධ්‍යාපනික කෘති මඟින් දුටු-නුදුටු දහස් ගණන් සිසු පිරිසට ගුරු කෙනෙක් වූහ; ත‍්‍රිපිටක ග‍්‍රන්ථ පරිවර්තනයෙහි සමත්කම් පෑ අග‍්‍රගණ්‍ය පාලි පඬි රුවනක් වූහ; සසුන් බර දරා සතන් යහ මඟ යැවූ නායකයෙක් වූහ; ආශ‍්‍රිතයන්ගේ දියුණුවට මඟ පෑ කල්‍යාණ මිත‍්‍රවරයෙක් වූහ; දායක-කාරකාදින්ගේ දෙලෝ වැඩ සලසන සුලූ දහම් ඔවා සැපයූ සංඝ පිතෲන් වහන්සේ කෙනෙක් වූහ; අසන්නන්ගේ කන්හි මිහිරි අමා වන් වදන් ලෑ චතුර දේශකයෙක් වූහ; ජාතික-අන්තර්ජාතික මට්ටමින් බුද්ධ ධර්මය ව්‍යාප්ත කළ ධර්ම ප‍්‍රචාරකයෙක් වූහ; පුවත්පත් ලිපි, සඟරා ලිපි මඟින් සමාජය සදාචාරවත් කළ සුවිශිෂ්ට ලේඛකයෙක් වූහ; කෙතට දියවර සපයන පිණිස පිරුණු වැවක් සේ අනුනට සෙත සපයන පිණිස ම දැනුමින් පිරිපුන් වූ ශාස්ත‍්‍රවන්ත බහුශ‍්‍රැතයෙක් වූහ; ‘කිං සච්චගවේසී’ යන පාලි පාඨයේ අර්ථය වන සත්‍යය කුමක් දැයි සොයන පර්යේෂකයෙක් වූහ; ඒ සියල්ලට ම වඩා වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන් ම සුපේශල ශික්ෂාකාමී බුද්ධ පුත‍්‍රයෙක් වූහ.

දේශයට මතු නොව ලොවකට අහිමි ව ගියේ ඒ උත්තම චරිතය යි. ඇතැම් හිස්තැන් පිරෙයි. ඇතැම් හිස්තැන් කිසි දා නොපිරෙයි. අප නාහිමියන්ගේ සමුගැන්ම නිසා ඇති වූයේ ද කිසි දා නොපිරෙන හිස්තැනකි.

ගුණ සුවඳ මල්-පල පිරි ඒ සුවිසල් රුක අද අපට අහිමි ය. ඒ අම සිහිල් සෙවණේ සැනසෙන්නට මින් මතු සරසවි සිසුවනට වරම් නැත. එහෙත් උන් වහන්සේ විසින් ඉටු කරන ලද මහත් මෙහෙයෙහි සාධනීය ප‍්‍රතිඵල අනාගත පරම්පරාවට ද භුක්ති විඳිය හැකි ය. ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය යම් තාක් පවතී ද, ඒ තාක් අතිපූජ්‍ය බෙල්ලන්විල විමලරතන නාහිමි නාමය ද නොමැකී පවතිනු ඇත. බෙල්ලන්විල රාජමහා විහාරයේදී වේවා, අත්තිඩිය මාළිගාවත්ත පුරාණ විහාරයේදී වේවා, වෙනත් විහාරස්ථානයකදී වේවා, උන් වහන්සේගේ භෞතික රූපකාය අපට දැකගැන්මට ලැබෙන්නේ නැත. එහෙත් උන් වහන්සේගේ ගුණකාය පිළිබඳ ආදරණීය මතකය කිසි දා නොමියෙනු ඇත.

අපවත් වී වදාළ අතිපූජ්‍ය මහාචාර්ය බෙල්ලන්විල විමලරතන නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේට අමා මහා නිවන් සුවය ම අත් වේවා!

ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ කුලපති මහාචාර්ය අතිපූජ්‍ය බෙල්ලන්විල විමලරතන අනුනායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ පිළිබඳ අනුස්මරණ සටහනකි.

මහාචාර්ය සම්පත් අමරතුංග
උපකුලපති – ශ‍්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය

The post අපේ කුලපති හාමුදුරුවෝ – මහාචාර්ය බෙල්ලන්විල විමලරතන අනුනාහිමි appeared first on USJ - 91��ý.

ලිපිය කියවන්න : ��(12th Page)

The post ඩෙංගු නසන ජපුරේ පර්යේෂණ සාර්ථකයි appeared first on USJ - 91��ý.

ලිපිය කියවන්න :��

The post කුරුඳු පිළිබද මහාචාර්ය රනිල් ද සිල්වා මහතාගෙන් පුවත්පත් ලිපියක් appeared first on USJ - 91��ý.